Image and video hosting by TinyPic

نگاهي گذرا به فيلمنامه باج‌خور

 

داستان سرراست

 

اولين چيزي كه در فيلمنامه باج‌خور جلب نظر مي‌كند تعلق آن به ژانر «نوآر » است. فارغ از قوت و ضعف، به نظر مي‌رسد فيلمنامه‌نويس باج‌خور به ويژگي‌هاي كلاسيك ژانر نوآر تا حدود زيادي وفادار بوده است. فضاي فيلم نوآر رازآلود و پر از سوءتفاهم، توطئه، پنهان‌كاري و بازي است و شخصيت‌هايي دارد كه در پس چهره و اعمالشان واقعيات ديگري جز آن چه مي‌بينيم نهفته است و به واقع آني نيستند كه نشان مي‌دهند. باج‌خور تا حدود زيادي اين گونه است. قصه فيلم، سر راست است و حشو و زوائد، كم دارد.

اما آن چه فيلمنامه باج‌خور را آزار مي‌دهد، ضعف شخصيت‌پردازي و ابهام در روابط ميان آد‌م‌هاست. هر چه شخصيت اسي، به عنوان يك ضد قهرمان عاصي و زخم‌خورده، آشنا و بي‌مشكل است، ساير شخصيت‌ها مشكلات جدي در پرداخت خود دارند. رعنا زني است كه قرار است توسط اسي كشته شود. او قرار بوده نقش پيش‌ برنده براي اسي داشته باشد و به عنوان يك زن اغواگر و فريب‌كار در ميانه‌ راه دچار تحول تدريجي شود، ولي اين، در فيلمنامه درنيامده است. او ابتدا درباره ارتباطش با توفيق، اطلاعاتي به اسي مي‌دهد، ولي به دلايلي نامعلوم اسي پيش از كشتن رعنا عصبي مي‌شود، عرق مي‌كند و در نهايت او را نمي‌كشد و ما نمي‌فهميم چرا اسي رعنا را نمي‌كشد. اما رعنا اطلاعات بيشتر درباره اين رابطه و مسئله سقط جنينش را بعدتر به اسي مي‌گويد. يك تعليق بي‌مصرف نيز در همين بخش فيلمنامه گنجانده شده. اسي به طرف رعنا اسلحه مي‌كشد؛ قطع به اسي كه تلفني به توفيق خبر مي‌دهد رعنا را كشته، قطع به سكانس كتك‌كاري و چاقوخوردن اسي از آدم‌هاي توفيق و بعد قطع به سكانسي كه رعنا اسي را با اتومبيل به خانه دكتر مي‌برد. ما تنها ممكن است چند دقيقه‌اي فريب بخوريم كه نكند اسي رعنا را كشته باشد، اما چند دقيقه بعد رعنا را مي‌بينيم و فيلم ادامه مي‌يابد. كاركرد اين ابهام كوتاه مدت نيز مشخص نيست.

از سوي ديگر شخصيت علي نيز به درستي معرفي نمي‌شود؛ اين كه رابطه علي با اسي چيست و اصلاً اين كه اين دو چگونه و بر چه اساسي با هم رفيق‌اند، معلوم نيست. اسي از زندان كه آزاد مي‌شود نزد علي مي‌رود، با هم روي كاغذ روزنامه غذا مي‌خورند و يك سيگار را به اشتراك هم دود مي‌كنند. همين. چيز ديگري از رفاقت اين دو نمي‌دانيم. وقتي علي توسط توفيق كشته مي‌شود، انگيزه لازم براي اسي هم به وجود مي‌آيد تا به خاطر انتقام‌ شخصي توفيق را از پا درآورد و اين دليلي براهميت وجود علي و لزوم شفاف بودن شخصيت‌پردازي اوست. اما دلبستگي فوق‌العاده اين دو به هم تا به انتها، نامعلوم باقي مي‌ماند.

شخصيت‌پردازي رعنا نيز دچار مشكلاتي است. رعنا به اسي كمك مي‌كند تا انتقام خود را از توفيق بگيرد. در نهايت نيز خود رعنا توفيق را مي‌كشد ولي در پايان معلوم مي‌شود كه او ـــــ كه علاقه اسي را هم برانگيخته است ـــــ شوهر دارد و از اسي براي رسيدن به مقصود و تصاحب پول توفيق استفاده كرده است. دكتر ـــــ شوهرش ـــــ درباره او مي‌گويد: «از همين چيزهاي رعنا خوشم مياد، آدم نمي‌دونه تا لحظه آخر توي كله‌اش چي مي‌گذره» (نقل به مضمون). اما او به ناگهان متحول مي‌شود و خود را قرباني اسي مي‌كند. اگر فرض را بر توطئه‌آميز بودن فضا بگذاريم، معلوم نيست حتي اطلاعاتي كه رعنا درباره سقط جنينش و يا شوهر كردن‌هاي پي‌درپي‌اش مي‌دهد مقرون به صحت باشد. ضمن آن كه نارو زدن رعنا به اسي قرار بوده نقطه عطف ديگري باشد كه با دستپاچگي از دست رفته است. شخصيت دكتر نيز با حضور كم‌رنگ و سايه‌روشن بر ابهامات مي‌افزايد. اطلاعاتي كه از او داريم تماماً توسط رعنا و طي جملاتي كوتاه به زبان آورده مي‌شود. اين كه او جوازش باطل شده، كورتاژ مي‌كند، خلافش سنگين است و رعنا را از مرگ نجات داده. حضور كليشه‌اي مهدي احمدي بدون آن كه نسبت به ساير نقش‌هايش ـــــ كه عموماً مثبت بوده‌اند ـــــ تغييري ديده شود، يكي از نقاط ضعف بزرگ اجراي فيلمنامه است. اين مشكلي است كه در مورد انتخاب نيكي كريمي به عنوان يك زن اغواگر و ويرانگر نيز وجود دارد. ضعف موجود در فيلم از اين بابت، بار ديگر اهميت فوق‌العاده انتخاب بازيگر و تأثير آن در فيلمنامه را يادآور مي‌شود.

مشكل اساسي فيلمنامه باج‌خور، اما چيز ديگري است. آن چه باعث مي‌شود نتيجه كار را در اين فيلمنامه دلپذير و خوشايند ندانيم، نبود نوآوري و روايتي تازه از يك داستان سر راست و ساده است. فيلمنامه‌نويس بر اساس همان اصول اوليه، ساده‌ترين و كليشه‌اي‌ترين شكل كار را ارائه داده است. پيچيدگي غافلگيركننده‌اي در روابط و شخصيت‌ها وجود ندارد و هيچ چيز از حد مورد انتظار فراتر نمي‌رود. به عبارت ديگر در باج‌خور چيزي غيرقابل پيش‌بيني نيست و به گمانم غيرقابل پيش‌بيني بودن يكي از الزامات در اجتناب ناپذير اين چنين داستان‌هايي است. پايان فيلم نيز به شكلي سر دستي جمع و جور شده و مرگ اسي كه شكلي باشكوه و حماسي‌يافته و يادآور مرگ آلن دلون در سامورايي است، هماهنگي و مناسبتي با جنس داستان فيلم ندارد. واقعاً اسي واجد چه فضيلتي شده است كه بايد اين گونه بميرد؟

نمي‌توان پرونده فيلمنامه باج‌خور را بست بي‌آن كه به شكل اجراي فيلم اشاره نشود. فضاي عمومي فيلم، رنگي و شيك است و اين با سردي و سياهي لازم براي اجراي يك فيلمنامه «نوآور» سنخيتي ندارد. باج‌خور مي‌تواند براي ايرج افشار يك شروع خوب به شمار آيد ولي براي فرزاد مؤتمن يك عقبگرد جدي است. هفت‌پرده و شب‌هاي روشن انتظارها را از مؤتمن بالاتر از اين حرف‌ها برده بود.

 

 


کیوان کثیریان
مطلب را به بالاترین بفرستید: Balatarin

صفحه نخست
آرشیو وبلاگ
پست الكترونيك

کیوان کثیریان


نویسندگان


آرشیو مطالب گذشته
بهمن ٩٥
دی ٩٥
آذر ٩٥
آبان ٩٥
مهر ٩٥
شهریور ٩٥
امرداد ٩٥
تیر ٩٥
خرداد ٩٥
اردیبهشت ٩٥
فروردین ٩٥
اسفند ٩٤
بهمن ٩٤
دی ٩٤
آذر ٩٤
آبان ٩٤
مهر ٩٤
شهریور ٩٤
امرداد ٩٤
تیر ٩٤
اردیبهشت ٩٤
فروردین ٩٤
اسفند ٩۳
بهمن ٩۳
دی ٩۳
آذر ٩۳
آبان ٩۳
مهر ٩۳
شهریور ٩۳
امرداد ٩۳
تیر ٩۳
خرداد ٩۳
اردیبهشت ٩۳
فروردین ٩۳
اسفند ٩٢
بهمن ٩٢
دی ٩٢
آذر ٩٢
آبان ٩٢
مهر ٩٢
شهریور ٩٢
امرداد ٩٢
تیر ٩٢
خرداد ٩٢
اردیبهشت ٩٢
فروردین ٩٢
اسفند ٩۱
بهمن ٩۱
دی ٩۱
آذر ٩۱
آبان ٩۱
مهر ٩۱
شهریور ٩۱
امرداد ٩۱
تیر ٩۱
خرداد ٩۱
اردیبهشت ٩۱
فروردین ٩۱
اسفند ٩٠
بهمن ٩٠
دی ٩٠
آذر ٩٠
آبان ٩٠
مهر ٩٠
شهریور ٩٠
امرداد ٩٠
تیر ٩٠
خرداد ٩٠
اردیبهشت ٩٠
فروردین ٩٠
اسفند ۸٩
بهمن ۸٩
دی ۸٩
آذر ۸٩
آبان ۸٩
مهر ۸٩
شهریور ۸٩
امرداد ۸٩
تیر ۸٩
خرداد ۸٩
اردیبهشت ۸٩
فروردین ۸٩
اسفند ۸۸
بهمن ۸۸
دی ۸۸
آذر ۸۸
آبان ۸۸
مهر ۸۸
شهریور ۸۸
امرداد ۸۸
تیر ۸۸
خرداد ۸۸
اردیبهشت ۸۸
فروردین ۸۸
اسفند ۸٧
بهمن ۸٧
دی ۸٧
آذر ۸٧
آبان ۸٧
مهر ۸٧
شهریور ۸٧
امرداد ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
فروردین ۸٧
اسفند ۸٦
بهمن ۸٦
دی ۸٦
آذر ۸٦
مهر ۸٦
شهریور ۸٦
امرداد ۸٦
خرداد ۸٦
فروردین ۸٦
اسفند ۸٥
بهمن ۸٥
دی ۸٥
آذر ۸٥
آبان ۸٥
مهر ۸٥
شهریور ۸٥
امرداد ۸٥
خرداد ۸٥
اردیبهشت ۸٥
فروردین ۸٥
اسفند ۸٤
دی ۸٤
آذر ۸٤
آبان ۸٤
مهر ۸٤
شهریور ۸٤
اردیبهشت ۸٤
فروردین ۸٤
اسفند ۸۳
بهمن ۸۳
دی ۸۳
آبان ۸۳
شهریور ۸۳
امرداد ۸۳
تیر ۸۳
خرداد ۸۳
اردیبهشت ۸۳
فروردین ۸۳
دی ۸٢
آذر ۸٢
آبان ۸٢
مهر ۸٢
شهریور ۸٢
امرداد ۸٢
تیر ۸٢
خرداد ۸٢
اردیبهشت ۸٢
اسفند ۸۱
بهمن ۸۱
دی ۸۱
آذر ۸۱
آبان ۸۱


Baznegar

لینک دوستان
لینک دوستان

فلوت سحرآمیز
کنسروحرفهاي من. نسیم قاضی زاده
صفحه اول مهم ترين روزنامه های جهان
چسب‌زخم - هادی‌مقدم‌دوست
باز نگار
کافه سايبر
فيلم نيوز
فیلمدونی
سي نت
آدم برفی ها
30 نما
سوره سينما
ایران فستیوال
سایت سینمایی پرشین استار
سينماي ما
اخبار هالیوود
قديمي ها
مرده نگار - عباس حبیبي
زن نوشت - پرستو دوکوهکی
کادوس - محمد مطلق
مجله فیروزه
مجله سی نت
خوشبختی...- محمدصالح‌علا
هفتان
بالاترین
تادانه - يوسف عليخاني
کافه انار - باقر تهرانی
لولیان - ليلي نيکونظر
روزانه - مهران بهروز فغانی
آزاده سهرابي
ايستگاه - رضا ولی زاده
آقازاده
چرک نويس - ندادهقانی
خبرنگار
هنوز
امیر مهدی حقیقت
خبرنگار ۲
یادداشت‌های‌نیک‌آهنگ کوثر
آق‌بهمن - بهمن‌دارالشفايی
media-beat - محمد‌رضا‌نوروز‌پور
حسن سربخشيان
مثل همه - يگانه خدامي
فيلم باز
نقطه، سرخط - شیما انتظاری
تحریریه خاموش -احمد جلالی
بهنام قلی‌پور
کافه تيتر - بهنام‌قلی‌پور.بی‌تاصالحی
محمدرضا شاهرخی نژاد
وب فتو -محمد توکلی
گرگ صابونی - مریم پالیزبان
بهروز مهری
حسن سربخشيان
علی آقاربيع
دجاوو - الهام طهماسبی
مسعود ده نمکی
نگاتیوهای سپید- احمد صبریان
طراحی گرافیک - علی بنام
گرگ بیابان - حسام مقامی کیا
ته خط - خسرو نقیبی
سیم آخر - حسین وحدانی
دل نوشته ها - امید نجوان
شُمال از شُمالِ غربی - محسن آزرم
کادوس - محمد مطلق
طراح گرافیک - حسین توکلی
عبور - چیستا یثربی
کبریا - چیستا یثربی
نقد فیلم - بهزاد دوران
مستغاثی دات کام - سعید مستغاثی
جن و پری
کوچه فرهنگ - سیدرضاصائمی
7تیر دات کام
سینمای ایران و جهان - امیررضا نوری پرتو
ماه هفت شب - بهاره رهنما
يادداشت هاي بي مخاطب - امید توشه
روزی روزگاری - حسن معظمی
خنده و فراموشی - ترانه عليدوستی
کلبه - شیده لالمی
مسعود بهنود
دکتر یونس شکرخواه
رو در رو - دکتر احمد توکلی
دکتر حسن نمك‌دوست
آخرین سکانس - فرهاد خالدار
فروغ من - ایلیا محمدی نیا
ماهی سیاه کوچولو - ساناز اقتصادی نیا
کافه وطن - بهنام صابر نعمتی
قلم های سرخ - امیر لعلی
غزلداستان - محسن فرجی
حرفه خبرنگار - فهیمه خضر حیدری
کتابخانه کوچک من
حرفهای یک جو
خرده خواب های خراب - مسعود بهارلو
سینما-امروز - محمد محمدیان
عشق سال های وبا - محمدعلی سعیدی
قلم های سرخ - امیر لعلی
ناصرمردانی
خبرآنلاین
برخورد خيلي نزديك - اسماعیل میهن دوست
سینما- محمد قنبری
سینما و دیگر هیچ
یک منتقد سینمای بیکار
دکتر سلام



لینک های روزانه
لینک های روزانه

ليست وبلاگ ها
قالب هاي وبلاگ
فناوری اطلاعات
تفريحات اينترنتي
پردیس من


آمار وبلاگ




  RSS 2.0